GETIJKLOK van het Loodswezen Scheldemonden
Afbeelding hierboven:
De Engelstalige tekst en uitleg op een paneel aan de overzijde van
de boulevard ter hoogte van het Loodswezen kantoor.
De
Getijklok van het Loodswezen aan de Boulevard de Ruyter in Vlissingen.
Deze klok is per 28 mei 2008 verplaatst en hangt nu prominent boven
de ingang van het kantoor, rechts van het balkon. Een algehele upgrading,
van de aansturende pc en de getijden componenten van RWS vond plaats
op 27 september 2012
Loodsen in de regio Scheldemonden. Talloze schepen, klein en groot, vinden onder hun toeziend oog hun aanlegplaats. In de drukste bevaren routes is zo'n klus nooit een peulenschil. Vooral niet wanneer je je realiseert dat alle schepen, ook de grote (zie foto's hieronder) de druk bevaren Westerschelde door moeten om naar Antwerpen te kunnen. Veel ruimte voor fouten is er daarom niet. Door de rivier en het getij is er altijd stroming, manouvreren en navigeren, soms onder slecht zicht.
Hun werk begint op zee en in de haven waar een diepstekend schip wacht tot het getij haar toegang verschaft. Om het grote aanbod van schepen aan te kunnen en snel ter plaatse te kunnen zijn, maakt het Loodswezen gebruik van tenders. Dat zijn tegenwoordig grote speedboten die af en aan varen en daarmee de loodsen van het ene schip oppikken om hen even later weer naar een ander toe te brengen. Dit hele gebeuren speelt zich af tot ruim tien mijl buitengaats. Continu, dus dag en nacht, bij weer en wind.
Het
Loodswezen is, behalve in Vlissingen, tevens actief in Hoek
van Holland, IJmuiden en Delfzijl. Verder surfen? Ga je naar het Loodswezen.nl
Roken
verboden
De GETIJKLOK met het getij van Vlissingen
De Loodswezen Getijklok aan de Boulevard de Ruyter ( Deze klok is per 28 mei 2008 verplaatst van het balkon naar boven de ingang van het kantoor.
Reeds in 1996 toonde deze organisatie belangstelling
voor getijdenuurwerken van Jacob Venker
Het toeristisch druk bezochte Vlissingen ligt aan
een van de drukst bevaren kustwateren van Europa, de Westerscheldemond.
Het heeft een markant eb- en vloed getij. Op een steenworp afstand
van de Noordzee zul je het water er ieder etmaal twee keer met een
verloop van gemiddeld vier meter zien rijzen en vallen. Gelet op de
diepgang van de te loodsen schepen vergt dit daarom ook extra aandacht.
Geen wonder dus dat een dergelijke klok als deze in die kringen belangstelling
geniet.
Normaal gesproken stroomt een rivier naar buiten.
Maar een voor menigeen merkwaardige bijkomstigheid blijft toch dat
het water ter hoogte van Vlissingen en het er tegenover gelegen Breskens
tweemaal per dag een tijdje naar binnen stroomt. Meer hierover lees
je hieronder.
De Noordzee zelf, overigens, is te klein en ook te ondiep
om door de maan en de zon getij te kunnen laten verwekken. Maar tóch
is het er, en niet te zuinig ook. Dit geldt ook voor de stroming die
door het getij ontstaat. Over het ontstaan ervan lees je meer in de
sites (klik aan)
GOLVEN en GETIJKLOK.
STROMING SCHELDEMOND
Een klein uur na hoog water kentert het tij, maar meer de stroming
die door de getijgolf wordt veroorzaakt. Het water is dan even 'stil',
d.w.z. nagenoeg zonder beweging. In de Scheldemond gaat het even daarna
weer naar buiten stromen. Eerst langzaam, maar naarmate je de boeien
meer naar buiten ( het westen ) ziet buigen, steeds harder tot 4 uur
na hoog water. Dan wordt de stroming geleidelijk aan weer minder.
De kentering naar binnen gebeurt een klein uur nadat het laag water
is geweest. Wanneer je goed kijkt en oplet kun je, aan de hand van
door wind ontstane golfbewegingen, zelf ook waarnemen dat het water
stroomt.
Afbeelding: Detail uit de Stromingsatlas HP15 van de Hydrografische
dienst, Kon.Marine. Vier uur voor HW. De stromingspijltjes wijzen
naar binnen.
Op de wijzerplaat staan de kenteringspunten van de stroming met twee
kleine driehoekjes aangegeven. We vinden ze linksonder en rechtboven
in de binnenste ring. De bovenste wijst naar buiten, de onderste naar
binnen. Tevens zien we recht tegenover elkaar de letters P
en A, van Post / Na HW en A
van Ante / Voor HW
COMPLEX
Omdat het eb- en vloedgetij een
gecompliceerd samenspel van golven is vergt de simulatie daarvan
een al even ingewikkelde rekenpartij. Ouderwetse mechanische uurwerken
kunnen dat niet aan en vertonen daarom regelmatig afwijkingen van
wel twee uur. Het uurwerk van Venker's Getijklok wordt echter aangestuurd
door een PC. Dat draait, stand-alone, op eigen software. Daardoor
kan het geheel continu perfect synchroon lopen met de Getijtafels
van Rijkswaterstaat die het astronomisch getij weergeven, ja, theoretisch
tot oneindig ver in de toekomst. Deze in ons eigen land door Jacob
Venker en Ad de Jong uit Sint Anthonis ontwikkelde Getijklok is hiermee
het nauwkeurigste getijden uurwerk ter wereld.
Afbeelding
van de door Rijkswaterstaat berekende
gemiddelde getijkromme van Vlissingen. De
hoogste golf is de springtij-, minder hoog, de doodtij-kromme. Rijkswaterstaat,
RIKZ ( Rijksinstituut voor Kust en Zee ) meet het zeewaterniveau
op tal van locaties doorlopend, al ruim een eeuw lang. Niet alleen
langs onze kusten, maar ook langs de grote rivieren omdat het getij
nog ver landinwaards meet- en zichtbaar is. Met behulp van een vlotter
wordt daarbij op al die locaties de verticale waterbeweging continu
bijgehouden. Zo ontstaan lange meetreeksen. Vlissingen heeft uiteraard
ook zo'n meetpunt. De nauwkeurigheid van de Getijklok danken we mede
aan het bestaan van deze door Rijkswaterstaat gemeten reeksen. .
Bron: RWS / RIKZ
Link:
Getijkaart voor Nederland van RWS
VERGULDE PEILSTOK
De
vergulde wijzer snijdt doorlopend de rand van de zogeheten getijvorm,
het witte vlak. De wijzer fungeert daarmee dan tevens als een peilstok.
Draaiend over de wijzerplaat komt de peilstok dieper of minder diep
op de witte vorm
te staan. Is het hoog water dan staat de wijzer loodrecht naar boven
onder de aanduiding HW. Nu valt de
wijzer
helemaal over het witte vlak. Het water is dan als het ware tot het
topje van de 'peilstok' gerezen. Ruim 6 uur later (de wijzer staat
dan links onderaan) is het
wit langs de peilstok 'gezakt'
en is deze
vrijwel helemaal 'droog' komen te vallen.
Dan
begint een ongeveer zes uren durende periode dat het water
rijst. Zo
is dit rijzen en vallen gemakkelijk af te lezen en te voorspellen.
Van links
naar rechts loopt er ook een klein dun boogje door
de witte getijvorm. Ruim
drie uur na hoogwater heeft het waterniveau het N.A.P. bereikt. Op
dat
moment snijdt de wijzer namelijk het
rechter
uiteinde van deze
boog.
Pas drie uur voor hoog water zal het niveau weer tot boven het N.A.P.
gaan rijzen. Dat is
wanneer het linker uiteinde gepasseerd wordt. SPRINGTIJ is
een verschijnsel dat zich om de twee weken voordoet. Het valt steeds
twee
dagen na- volle en nieuwe
maan. In die perioden is de getijgolf hoger en iets steiler
dan anders. Het water rijst dan ook iets sneller. Gevolg daarvan is
echter weer wel
dat het
een paar uur langer duurt
eer het na hoog water weer laag water wordt.
DOODTIJ is
het wanneer de maan in een van zijn beide kwartieren staat. Dat
is steeds een week NA het
SPRINGTIJ.
Volg
zelf de waterhoogte
en klik aan de webcam op de Boulevard
de Ruyter in Vlissingen ( Alleen bij daglicht waarneembaar ).
Bijzonder bladgoud
In feite is iedere Getijklok een synergie
tussen oeroude ambachtelijke uurwerkkunst en eigentijdse high-tech.
Zo is deze rv-stalen wijzerplaat voorzien van met 23 krt bladgoud
vergulde Romeinse cijfers. Maar let hierbij eens op de gestoken scherpe
weergave van zelfs de kleinste details. Dat al die details zo
mooi zijn weergegeven is het resultaat van een nieuwe, door Jacob
Venker ontwikkelde, methode van vergulden.
Ontwerper
Jacob Venker met de rvs wijzerplaat (2008).
STYLING
Een Getijklok is altijd custom-made.
Uiteraard ook deze, want aangezien de roestvast stalen wijzerplaat (deze
met een diameter van 95 cm) aan de gevel van het Loodswezen boven de entree van het kantoor hangt, is het één en ander
qua styling en kleurstelling geheel in overeenkomst met wat het Loodswezen
wenste. In voorkomende gevallen wordt dus iedere Getijklok in onderling
overleg met locale bestuurders en andere autoriteiten (soms ook monumentenzorg
) volkomen aangepast aan de door hen gestelde eisen, voorschriften en
omstandigheden. Soortgelijke wijzerplaten
en klokken maakte Jacob Venker tevens voor het
Nationaal Sleepvaartmuseum in Maassluis en voor
Rijkswaterstaat, Directie Zeeland, Poelendaele,
Middelburg.
Opmerking: Sinds 2022 wordt de Getijklok niet meer geproduceerd. Bestudeerd wordt in hoeverre een doorstart nog mogelijk is.
Contact: Bellen 06 537 11510
GETIJKLOK
Copyright©1990-2009: JACOB VENKER –
ST.ANTHONIS – NEDERLAND.
De GETIJKLOK is ook buiten het Koninkrijk der Nederlanden auteursrechtelijkbeschermd middels een Design Patent.
